CSS transforms are not supported in your browser CSS transitions are not supported in your browser Sorry, only modern browsers.

wydawnictwo     mantis Home wydawnictwo     mantis

Polecamy

Bitwa pod Oliwą 1627 fakty i mity

Fragmenty wstępu: w ramach serii wydawniczej Księgi Floty Ojczystej ukazała się niezwykła książka pt. Akta i Diariusz Królewskiej Komisji Okrętowej Zygmunta III z lat 1627-1628, w której Wiktor Fenrych przekazał efekt swojej benedyktyńskiej pracy nad odczytaniem tekstu rękopisu sporządzonego w języku niemieckim przez komisarzy królewskich. Dzięki tej publikacji otwarty został nieskrępowany i wygodny dostęp do głównego materiału źródłowego dotyczącego floty króla Zygmunta III. … Zagłębiając się w lekturę Diariusza, można z odczuciem zdziwienia odkryć w nim zupełnie nowe, nieznane dotąd zagadnienia dotyczące przebiegu bitwy przed redą gdańską. Po pierwsze, okazuje się, że w piśmiennictwie opuszczano dotąd cały szereg istotnych wątków oraz ciekawych szczegółów zawartych w Diariuszu. Po drugie, dla wielu poglądów utrwalonych w historiografii nie można znaleźć potwierdzenia w zapisach Diariusza, a w dużej mierze jest tam wręcz ich wyraźne zaprzeczenie. ... Pomimo wydania książki Wiktora Fenrycha już w 2001 roku, kolejne opracowania dotyczące bitwy pod Oliwą, które ukazały się w następnych latach, niestety również nie wykazały pełnego wykorzystania dostępnego materiału źródłowego, i co istotne – zgodności z nim. O ile uwzględniono w piśmiennictwie wszystkie aspekty historyczne, omawiając szeroko i ze szczegółami podłoże i przebieg konfliktu polsko-szwedzkiego oraz znaczenie bitwy – do czego z pewnością nie trzeba już powracać – to sam opis zmagań w bitwie przed redą gdańską wymaga w mojej ocenie powtórzenia, jednakże z pełnym i rzetelnym wykorzystaniem Diariusza Królewskiej Komisji Okrętowej. Wyjątkowa wartość poznawcza tego źródła wymaga podjęcia wysiłku nie tylko pełnego spożytkowania zawartego w nim bogatego materiału, ale też przeprowadzenia rewizji dotychczasowych ustaleń historiografii bitwy. W niniejszym opracowaniu znaczącym wątkiem stała się więc polemika – przedstawienie poglądów odmiennych od wielu powtarzanych wciąż twierdzeń – zatem kierowane jest ono przede wszystkim do osób, które zagadnienia dotyczące bitwy pod Oliwą poznały już z wcześniejszych publikacji. Ponadto pojawia się w nim również istotne novum w postaci plansz bitewnych pokazujących szczegółowo manewry wykonywane przez okręty, co zostało oparte na analizie zeznań uczestników bitwy. Jak się okazuje, jest to przez nich wyraźnie omówione, a nie było dotąd w piśmiennictwie poruszane lub przedstawiane zgoła inaczej, niż wynika z lektury Diariusza. Poza tym postęp w technice komputerowej umożliwił teraz wydrukowanie dużych powiększeń miniaturowej akwareli Adolfa Boya przedstawiającej bitwę przed redą gdańską, ujawniając wiele rewelacyjnych szczegółów. Ciekawą i zapewne najbardziej drażliwą kwestią wymagającą wyjaśnienia jest teza od lat powtarzana w piśmiennictwie – o zdecydowanej przewadze narodowego pierwiastka w składzie załóg okrętów króla Zygmunta III. Do rewizji takiego poglądu zmusza uważna lektura Diariusza, która nie pozostawia w tym względzie, niestety, żadnych złudzeń. Wyraźnie udokumentowany cudzoziemski autorament i zaciężny charakter całego składu załóg marynarskich, od admirała poczynając, a na kucharzach i chłopcach okrętowych kończąc, nie sprzyja obronie przed zarzutem uprawiania nacjonalistycznej propagandy w polskich opisach bitwy pod Oliwą. Poza tym piśmiennictwo polskie dostarczyło szeregu rażących błędów dotyczących nazw własnych okrętów biorących udział w bitwie oraz ich klasyfikacji. W tym zakresie również przedstawiam polemizujące argumenty. Omawiając bitwę morską, nie można również pominąć opisu bander, pod którymi walczyły załogi okrętów. I tu dotykam drażliwego tematu dotyczącego zakorzenionego narodowego mitu o banderze królewskiej i narodowej, ustanowionych jakoby przez króla Zygmunta II Augusta. W oparciu o analizę zachodnioeuropejskich tablic flagowych z epoki oraz w oparciu o historiografię i ikonografię niderlandzką przedstawiam materiał dowodowy, który wskazuje na konieczność rewizji wyobrażeń bander zarówno na okrętach króla Zygmunta II Augusta, jak i Zygmunta III. Materiał ten zdecydowanie podważa również merytoryczne uzasadnienie zmiany wzoru Proporca Marynarki Wojennej dokonanej w 1993 roku w obowiązującej dziś ustawie „O znakach Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej”.

Liczba stron: 120

Format: 21 x 28 cm

ISBN: 978-83-62860-52-4

Cena: 69 zł